Haftanın tarihine göz

Iri Millet Meclisi, Sakarya Meydan Savaşı’nın kazanılmasından bilahare Başkumandan Mustafa Eksiksizlik Paşa’ya, 19 Eylül 1921’dahi kanunla “Endeks” (Müşir) rütbesi ile “Gazi” unvanı verdi.

Mustafa Eksiksizlik’e, Milli Mücadele’nin başında, Erzurum’dahi bulunduğu tam, kendisini İstanbul’a çağıran Saray ile 8-9 Orak Ayı 1919 gecesi yaptığı telgraf görüşmesinde, resmi memuriyetine sonuç verildiği bildirildi.

Mustafa Eksiksizlik Vakarlı birlikte Harbiye Nezareti’ne ve Padişah’a, “resmi vazifesiyle beraber askeriye mesleğinden çekilme ettiğini” bildiren tel gönderdi. Tek aşama sahibi sıfır Mustafa Eksiksizlik, “milletinin sinesinde” mücadelesini sürdürdü.

Sakarya Meydan Muharebesi öncesinde Mustafa Eksiksizlik’e Kavim Meclisi, 5 Ağustos 1921’da “Başkomutanlık” unvanı verdi. Savaşın 13 Ilkgüz’bile kazanılmasının ardından, Garp Cephesi Komutanı İsmet (İnönü) Ağır ile Erkânıharbiyeiumumiye Başkanı Fevzi (Intikal Etmek) Gösterişli, cepheden, “Edirne Mebu su İsmet ve Kozan Mebusu Fevzi” imzalarıyla Meclis’e 15-16 Eylül 1921’birlikte gönderdikleri tarihi önergeyle Mustafa Kemal’e “Mareşallik” rütbesi ile “Gazi” unvanı “tevcihini” önerdi.

Meclis’in kanunla bu önergeyi kabul etmesiyle Mustafa Kemal Vakur’ya “Mareşal” rütbesi ve “Gazi” unvanı verildi.

Belli başlı diğer olaylar

19 Ilkgüz

1575- Melik III. Murat’ın görevlendirdiği Müneccimbaşı Takiyüddin Efendi’nin öncülüğünde kurulan İstanbul Rasathanesi açıldı. Gözlemevi, devrin Şeyhülislamı yoluyla 1580’bile yıktırıldı.

1893- Yeni Zelanda kolonisi, kadınlara rey hakkı tanıyan önceki millet oldu. Bu atılımın öncüsü, 1866’de karı hareketini başlatan Kate Sheppard idi.

1921- TBMM, Mustafa Eksiksizlik Kâmil’ya, “Müşir” rütbesiyle “Gazi” unvanı verdi.

1951- Şimal Atlantik Paktı Konseyi, Türkiye ve Yunanistan’a NATO’ya katılma çağrısı yaptı.

1955- Arjantin Cumhur Reisi Juan Peron, askeri darbeyle devrildi ve Paraguay’a sürüldü.

1961- Eski başbakanlardan Ordinaryüs Prof. Şemsettin Günaltay hayatını kaybetti.

1970- Türk Gelgel Yollarının Antalya ünlü uçağı Isparta esaslı düştü, 154 birey hayatını kaybetti.

1985- Meksika’nın başkenti Meksiko’da meydana mevrut 8,1 büyüklüğündeki depremde 35 binden aşkın sevimli öldü.

1987- 10. Akdeniz Oyunlarında Erkin Güreş Milli Takımı, 6 altın, 1 gümüş madalya ile topluluk halinde şampiyon oldu.

2010- 95 sene aradan sonradan ilk kez tıpkı günlüğüne ibadete açılan Akdamar Kilisesi’nde ritüel yapıldı.

2012 – Numan Kurtulmuş’un umumi başkanlığını yaptığı Halkın Sesi Partisi (HAS Fırka) olağanüstü kongrede feshedildi.

2017- Birleşmiş Milletler Mülteciler Faziletkâr Komiserliği, Yemen’dahi savaş dolayısıyla evlerini metrukiyet eden kişilerin sayısının 2 milyona yaklaştığını duyurdu.

2021- Pakistan Uluslararası Havayolları (PIA), 22 yıl aranın ardından Pakistan’dan Suriye’nin başkenti Şam’a ilk yolcu seferini gerçekleştirdi.

20 Eylül

622- Hazreti Muhammed ile Hazreti Ebubekir, Medine’ye ulaştı.

1519- Portekizli kaşif Magellan, 270 hayat ve 5 gemiyle İspanya’dan yola çıktı.

1937- Dolmabahçe Sarayı Veliaht dairesinde, Atatürk’ün bile isteğiyle Türkiye’nin geçmiş kılık ve heykel müzesi açıldı.

1946- Matbuat Kanunu TBMM’de kabul edildi.

1985- Halk Müziği yorumcusu, opera sanatçısı, besteci ve saz şairi Psikoloji Akarsu, 73 yaşında ölüm etti.

1988- Naim Süleymanoğlu, Seul Olimpiyat Oyunları’nda halter dalında 6 acun rekoru kırdı.

1992- Müstakil Ruzname gazetesi yazarı Musa Anter, Diyarbakır’de öldürüldü.

1992- Gazeteci yazar İlhami Soysal 64 yaşında öldü.

1994- Bakü’de yer yağı anlaşması imzalandı. İngiliz BP, Amerikalı Amaco, Penzol, Rus Lukoil ve TPAO, bir konsorsiyum oluşturdu.

2011- Yargıda ünlü ve görüntülü ifade dönemi başladı. Murafaa nedeniyle sevk ve nakillerin arz uzuv indirilmesini amaçlayan Ukubet Muhakemesinde Patırtılı ve Fon Enformatik Sisteminin Kullanılması Için Yönetmelik yürürlüğe girdi.

2011- Türk futbolunda, kulüplere verilen “seyircisiz karşılaşma cezası” dönemi, Fenerbahçe- Manisaspor karşılaşmasıyla sona erdi. Fenerbahçe Şükrü Saraçoğlu Stadı, kadınlara ve çocuklara açıldı.

2013- Güven Umumi Müdürlüğünün Dikmen’deki polis evine roketli atılım düzenlendi.

2016- Kanadalı ve Çinli fen adamları, fiber gözlükçü ağda benzeri yerden diğerine bilgiyi, fiziksel herhangi bir madde üzerine yüklemeden aktarmayı başardı.

2018- Oyun ve sinema sanatçısı Ferdi Merter Fosforoğlu, 79 yaşında memat etti.

2020- Rasim Öztekin, Harbiye Cemil Topuzlu Sarih Albeni Sahnesi’nde gerçekleştirilen törende, güldürü geleneğinin nişanesi olarak akseptans edilen Yağır Hasan Efendi’nin kavuğunu, Büyüklük Çoruh’a devretti.

21 Ilkgüz

1903- İlk kovboy filmi Kit Carson’un prömiyeri ESIR’üstelik yapıldı.

1932- Himaye-i Etfal Cemiyetince düzenlenen “Düzensiz Güreş” karşılaşmaları Taksim Stadyumu’nda yapıldı.

1938- İlk televizyon haber programı BBC’de yayımlandı.

1943- Karikatürcü Sedat Nuri İleri 55 yaşında öldü.

1943- İnönü Ansiklopedisi’nin geçmiş fasikülü yayımlandı.

1947- Zonguldak Kozlu kömür ocaklarındaki grizu patlamasında 48 işçi öldü.

1973- Laf tarihçisi Tahsin Halis öldü.

1975- Ressam ve şair Bedri Rahmi Eyüboğlu, 62 yaşında memat etti.

1980- Orgeneral Haydar Salt, Izzet Başkanı Umumi Sekreteri oldu. Benzeri aktarılma Başvekil Bülend Ulusu, hükümetini açıkladı.

1989- Beyaz Perde yönetmeni ve çekimci Ertem Eğilmez, 60 yaşında vefat etti.

2000- Gazeteci yazar Ahmet Taner Kışlalı suikastında araca bombayı yerleştirdiği tamlanan Rüştü Aytufan, Sapanca’bile yakalandı.

2011- Türk müziğine 80’in üzerinde im kazandıran Ahmet Niyazi Şengül, Safranbolu’de 85 yaşında hayatını kaybetti.

2015- Nijerya’nın kuzeydoğusundaki Borno eyaletinin başkenti Maiduguri’dahi bir camiye planlı intihar saldırısında 54 can hayatını kaybetti.

2016- Mısır’ın kuzeyinde Kefr Insan-Şeyh’ten Akdeniz’e açılan muhacir teknesinin batması sonucu 204 gönül hayatını kaybetti. Yola çıkarken birçok kişiyi taşıdığı adsız teknede kâin 164 kişi kurtarıldı.

2017- ÇAKER, desteklediği ÖSO’ya Deyrizor operasyonunda terör örgütü PKK/PYD ile debi etme teklifi yaptı. ÖSO grupları ise operasyonda terör örgütüyle tıpkısı safta yer almayı reddetti.

2017- Meksika’nın başkenti Meksiko’üstelik meydana mevrut 7,1 büyüklüğündeki depremde 366 güç öldü, yıkılan binaların enkazından 52 dirilik kurtarıldı.

2018- Suudi Arabistan’ın resmi göstergeç kanalında ilk kez tıpkı avrat spiker esas bilgelik bültenini sundu.

2020- Koronavirüs salgını zımnında Türkiye’bile mart ayından bu yana merbut olan okullar, anaokulu ve ilkokul 1’inci sınıflarda karşı karşıya yetişek üzere kapılarını açtı.

2021- Japonya’birlikte 107 yaşlarındaki Umeno Sumiyama ve Koume Kodama “zinde genişlik nemli ikiz” yerine Guinness Rekorlar Kitabı’na girdi.

22 Eylül

1520- Dokuzuncu Osmanlı Padişahı Yavuz Odalık Güzel öldü.

1792- Fransa’bile cumhuriyet car edildi.

1903- İtalo Marconi, kornet (cornet) dondurma külahının patentini aldı.

1908- Bulgaristan, Osmanlı’dan bağımsızlığını car etti.

1919- Türkiye İşçi ve Maraba Sosyalist Fırkası kuruldu.

1932- Gazeteci, yazar, maestro Ahmet Rasim, 68 yaşında öldü.

1943- Ankara Bilgelik Fakültesi kuruldu.

1959- Avrupa ile ÇAKER arasındaki geçmiş telefon kablo hattı resmen açıldı.

1964- Sosyal Demokrat Parti kuruldu.

1964- Reisicumhur Cemal Gürsel, Yassıada hükümlüleri Arkadaş Koraltan, Rüştü Erdelhun, Sadık Yatağan ve Nedim Ökmen’i keyif sorunları zımnında affetti.

1980- İran- Irak savaşı başladı.

1985- Fransız hükümeti, 10 Orak Ayı 1985’te batan Greenpeace’e ilişik “Rainbow Warrior” gemisini, Fransız bilinmez servisi ajanlarının batırdığını kabul etti.

1993- New York Metropolitan Müzesi, “Karun Hazinesi”ni Türkiye’ye gabi göndermeye karar verdi.

2000- Hükûmet, Kopenhag Kriterleri ile paralel kayırıcı hakları raporunu kabul etti.

2001- Maestro ve çalgı aleti yorumcusu Fikret Kızılok, kalp hastalığı zımnında tedavi gördüğü İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesinde 54 yaşında hayatını kaybetti.

2005- Sinema sanatçısı Tanju Korel, 61 yaşında İstanbul’üstelik mevt etti.

2007- Sinema oyuncusu Şanlı Kemal Asıliskender, otama gördüğü hastanede hayatını kaybetti.

2008- Tiyatro sanatçısı Haydi Çaman, İstanbul’bile kaldığı özel bakımevinde 65 yaşında ölüm etti.

2011- Tuğamiral Yüksek Sadi Ünsal, Tümamiral Fikret Çağ, albaylar Sencer Baskın ve Mehmet Koray Eryaşar ile Binbaşı Cem Çağlar, “Varyos Planı” soruşturması kapsamında tutuklandı.

2011- KKTC Kabine, Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı’na KKTC bahir yetki alanlarında yer yağı ve gaz taharri ruhsatı verdi.

2012 – Feshedilen BAŞMAKLIK Fırka’nin Genel Başkanı Numan Kurtulmuş, Körfez Kongre Merkezi’nde düzenlenen İstanbul İl Başkanlığı Meşveret Meclisi ve Ortaklık Toplantısı’nda DOĞRU Öğür’ye katıldı.

2013- Endonezya’nın Cenup Sumatra Adası’nın başkenti Palembang’birlikte planlı 3. İslami Dayanışma Oyunları’nda Türkiye, oyunları 23’ü kızıl koyulmak amacıyla hep 103 madalyayla 5’inci tam bitirdi.

2015- Alman otomobil üreticisi Volkswagen, acun genelinde 11 milyon dizel motorlu aracın çıkarma testi manipülasyonundan etkilendiğini ve zararı bloke etmek amacıyla yaklaşık 6,5 milyar avroluk bütçe ayırdıklarını bildirdi.

2017- Kocaeli/Kefken açıklarında içerisinde göçmenlerin bulunduğu aynı balıkçı teknesinin batması sonucu 22 dirilik hayatını kaybetti.

2017- Milli atlet Aslı Şarap, doping zımnında Türkiye Atletizm Federasyonu Sıkı Kurulu vasıtasıyla üzeri boyu pistlerden men edildi.

2021 – 2019 “Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Görüşme Büyük Ödülleri”nin sahiplerinden mimar Prof. Dr. Doğan Kuban, Beykoz’daki evinde 95 yaşında hayatını kaybetti.

23 Ilkgüz

1856- İzmir- Ziyalı hattı demir yolu imtiyazı, tıpkısı İngiliz şirketine verildi. 1866 yılında işletmeye açılan 612 kilometrelik demiryolu hattının imtiyazı 15 Ilk Teşrin 1950’bile dolacaktı. Ancak hükümet bu hattı 30 Mayıs 1935’te satın aldı.

1939- Psikanalizin babası sayılan Sigmund Freud, Londra’bile öldü.

1942- Naziler, Auschwitz’te gazla kanlı katliamlarına başladı.

1947- Bulgaristan Partisi lideri Nikola Petkov asıldı.

1954- Gün Doğusu Almanya polisi, 400 kişiyi KÖLE ajanı kalkmak iddiasıyla tutukladı.

1996- Kanunuesasi Mahkemesi, Türk Ceza Kanunu’nun, evli erkeğin zinasına dokunulmazlık tanıyan maddesini bozma etti.

2012- Milli motosikletçi Kenan Sofuoğlu, Dünya Supersport Şampiyonası’nın 12. fut yarışı Portekiz koşusunu ikinci sırada tamamlayarak sezonun bitmesine tıpkı yarış kaldığında şampiyonluğunu car etti.

2016- Kolombiya Devrimci Silahlı Güçleri (FARC) liderleri, Kolombiya hükümeti ile vardıkları sulh anlaşmasını görüş birliğiyle kabul etti.

2017- Irak ve Suriye’ye sınır dışı ameliyat izni üzerine hükümete sunulan yetkinin tıpkı yıl henüz uzatılmasına ilgilendiren Başvekillik tezkeresi TBMM Genel Kurulunda kabul edildi.

2018- Slovakya’da gerçekleştirilen Dünya Çoluk Çocuk Güreş Şampiyonası’nda Milli sporcu Arif Özen, başıboş üslup 86 kiloda değerli madalya kazandı.

2020- Manisa’daki Sidas Antika Kenti’nden yıllar evvel çalınarak İtalya’ya götürülen Lidyalılara ait bin 800 almanak antik taş nezir yazıtı, Kültür ve Turizm Bakanlığının çabalarıyla 23 yıl sonradan İtalya’nın başkenti Roma’dan THY’ye ilgili uçakla yeniden Türkiye’ye getirildi.

2021- Somali Ulusal Tiyatrosu’nda 30 yıl aradan sonraları baştan film gösterimi yapıldı. Hükûmet Merkezi Mogadişu’daki oyun, bağırsak savaşın başladığı 1991 yılından bu yana ilk defa seyircilerini ağırladı.

24 Eylül

1566- On bir numara Osmanlı Padişahı II. Yakınlarında kara tahta çıktı.

1882- İstanbul Beyazıt Kütüphanesi kuruldu.

1947- Hindistan’da Müslüman mültecileri haiz tren, Pencap sınırında durduruldu. Sihler, 1200 mülteciyi kurşuna dizdi.

1960- Efdal Türe Divanı kuruldu.

1973- Şilili âşık Pablo Neruda, Santiago’üstelik öldü.

1996- Türk danışma müziği sanatçısı “Laf Güneşi” Zeki Müren, 24 Ilkgüz 1996’da TRT İzmir Stüdyosu’nda katıldığı program sırasında geçirdiği kalp krizi sonucu, 65 yaşında yaşamını yitirdi.

1999- 12 Mart 1971 Muhtırası’nda imzası mevcut sakat Çekicilik Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Muhsin Bahadır öldü.

2013- Pakistan’ın güney ve güneybatısında meydana gelen 7,8 büyüklüğündeki depremde 355 sevimli öldü, 619 gönül yaralandı.

2015 – Kurban Bayramı’nın evvel haset Mina’üstelik şeytan hakaret sırasında yaşanan izdihamda, resmi rakamlara göre 769 yaşama hayatını kaybetti, 934 birey üstelik yaralandı fakat İran, izdihamda ölenlerin sayısının 4 binden aşkın olduğunu encam sürdü.

2017- Almanya’da genel seçimin galibi yüzdelik 33 ile Hristiyan Kontak partileri olurken, ötede sağcı halkçı AFD ilk kez Federal Meclise girdi.

2021- Aydın’ın Didim ilçesindeki antik kent Miletos’ta yürütülen kazı çalışmalarında, 2 bin 400 yıl öncesine ilgilendiren, dönemin toplumsal yapısına bakarak itidalli statüdeki insanların kullandığı memul iki konuta ulaşıldı.

2021- Dünyaca adlı Brezilyalı hikâye ve söz yazarı Paulo Coelho, Türkçe’ye “Okçu’nun Yolu” (The Archer) adıyla çevrilen son kitabını olimpiyat şampiyonu milli sportmen Mete Gazoz’a adadı.

25 Eylül

1396- Saika Bayezid, Niğbolu Zaferi’ni elde etti.

1561- Şehzade Bayezid idam edildi.

1911- İtalya, Osmanlı Devleti’ne cidal ilan etti.

1925- İstanbul’bile, kabadayı teşkilatı adına çağcıl motorlu itfaiye aracı teşkilatı kuruldu.

1956- İstanbul’bile degaje çaplı istimlak çalışmaları başlatıldı.

1960- Yassıada’üstelik tutuklu mevcut 3. Reisicumhur Cesamet Bayar, kemeriyle intihar girişiminde bulundu. Bayar, gözetleyici teğmen vasıtasıyla kurtarıldı.

1974- Haber adamları, spreylerin ozon tabakasını bozma ettiği üstüne uyarıda bulundu.

1979- Arjantin Fehamet Başkanı Juan Peron’un eşi Eva Peron’un hayat öyküsünü anlatan “Evita” müzikalinin prömiyeri, Broadway Tiyatrosu’nda yapıldı.

1982- Türkiye’nin önce kadın büyükelçisi Filiz Dinçmen, Amsterdam’de görevine başladı.

2001- Tekel’in Küba ile kuma kurduğu TEKA Yaprak Sigarası Fabrikası İstanbul’da açıldı.

2005- “Genişlik Canlı Halk Oyunları Gösterisi” dalında Guinnes Rekorlar Kitabı’nda rekora aday olan Burdur’de 20 bin 328 yaşama lokal “Teke Zortlatması” oyununu benzeri anda oynadı.

2011- Perge Antik Kenti’nden kaçırılan “Güçsüz Herakles” heykeli, 31 yıl sonradan BENDE’den, Başvekâlet uçağı ile Türkiye’ye getirildi ve Antalya Müzesi yetkililerine teyit edildi.

2011- İspanya’nın doğusundaki Katalonya kocabaşı yönetimi, 1 Sülale 2012 tarihinden itibaren kül Katalonya bölgesinde boğa güreşlerini yasakladı.

2012- Türk folk müziği bestecisi, söz yazarı ve yorumcu Neşet Ertaş, İzmir’birlikte tedavi gördüğü hastanede 74 yaşında hayatını kaybetti.

2013- Bingöl M Tipi Ukubet İnfaz Kurumunda aralarında yıldırı örgütü mensuplarının de bulunduğu 18 mevkuf ve mahkûm tünel kazarak firar etti.

2017- Irak Kürt Lehçe Yönetimi (IKBY), Irak Federal Mahkemesince anayasaya uymaz mevcut, BM, MEMLUK ve Türkiye girmek için birçok ülkenin alın çıktığı “bağımsızlık referandumu”nu gerçekleştirdi.

2021- Katolik Kilisesinin Kanada’daki en son kuruluşu olan Piskoposlar Konferansı, aynı asırdan aşkın süreyle federal hükümet namına yönettiği yatılı kilise okullarında meydana mevrut suistimaller dolayısıyla ilk kez defo diledi.

Share: